Yamaç Paraşütü Nedir? Nasıl Yapılır?


Balık Malzemeleri

[Toplam:1    Ortalama:1/5]
Yamaç paraşütü, isminde paraşüt kelimesi geçmesine karşın serbest paraşütten son derece farklı, en az onun kadar heyecanlı, eğlenceli ve hayatının bir döneminde uçmaya ilgi duymuş her insan için de “keşke yapabilsem” diyeceği türden çok özel bir zevk. Şimdi de bu güzide sporu birlikte tanıyalım…

yamac-parasutu (8)

 

Nerede ve Nasıl Doğdu?

Filmi 1980’li yılların başına sardığımızda, serbest paraşüt o dönemde zaten yıllardır yapılan bir spordu ancak her konuda olduğu gibi burada da yenilikçi bir takım kişiler mevcuttu. Bu kişiler (her nedense) normal paraşütlerle yüksek bir yerden, mesela uçaktan atlamak yerine yamaçlardan, dağlardan tepelerden uçuş denemeleri yaparak işe başladılar. Bunun en büyük nedeni olarak paraşüte oranla daha hafif, daha esnek ve daha yumuşak bir hava aracı arayışında olmalarını gösterebiliriz. Zamanla bu denemeler neticesinde aerodinamik yapısı normal paraşütten daha farklı, havada süzülmeyi daha da kolaylaştıran (ancak bu kolaylığın en ideal şekilde sağlandığı delta kanatlardan da daha az maliyetli ve daha kolay kurulumlu) paraşütler tasarlandı. Ve bugün adına yamaç paraşütçülüğü dediğimiz yeni bir havacılık sporu doğmuş oldu.

Günümüzde dünyanın her ülkesinde bu sporu yapanların sayısı giderek artıyor. Çünkü serbest paraşütten farklı olarak yamaç paraşütünde yüzlerce kilometre boyunca havada süzülmek (hatta “yükselmek”) ve saatlerce uçabilmek mümkün… Bunun yanında yamaç paraşütünün en büyük avantajı diğer hava araçlarına göre çok daha kolay havalanması, daha kolay yönlendirilip indirilebilmesi. Ayrıca kalkıştan önce sadece birkaç dakikada hazırlanabilir ve inişten sonra da derhal toplanıp bir sırt çantası büyüklüğüne getirilebilir. Ve en önemlisi temel uçuş becerisi, sadece birkaç haftalık eğitimle kazanılabilir.

yamac-parasutu (7)

 

Alet Edevat

Tahmin etmenin zor olmayacağı şekilde bu spor için gerekli ilk malzeme bir adet paraşüt. Ancak yamaç paraşütünün tüm basit görünümüne karşın elbette karmaşık ve deha ürünü bir tasarımı mevcut. Bu bütünü genel olarak 4 bölüme ayırabiliriz: Kanat (kanopi), ipler, kolonlar ve kuşam (harnes).

Kanat: Esas olarak “uçulmasını” sağlayan kısım burası. Uçuş esnasında içi havayla dolar, içinde 40 ile 60 civarında hava hücresi bulunur, aerodinamik yapısı kusursuzdur ve pilotun kilosu, uçuş koşulları ve pilotajın yetkinliğine göre farklı modellerde üretilir.

İpler: Bir tanesinin 100 kg çekebildiğini ve bir yamaç paraşütünde onlarca ip bulunduğunu düşündüğümüz zaman güvenilirlikle ilgili sorular kolayca ortadan kalkmış oluyor. Bunun yanında kanada doğru hepsi ikiye-üçe ayrılarak ağırlığın kanat kumaşına eşit olarak dağılmasını sağlar. Askı ipleri ve fren ipleri olarak ikiye ayrılırlar.

Kuşam: Oturulan kısım. Plastik ya da tahta bir oturma kısmı, kumaştan bir sırtlık, omuz askıları ve kolonlardan oluşur. Vücut ölçülerine göre farklı boyutlarda üretilir ve uçuşun pozisyonuna göre ayarlanabilir.

Kolonlar: İplerin tümünün birleşip toplandığı metal halkaların bağlandığı yer kolonlardır. Bu sayede kalkış esnasında pilotun tek bir noktadan çekerek tüm ipleri kontrol etmesini sağladığı gibi, iplerle hiç uğraşmadan bir kuşamı çıkarıp diğerini takmayı da mümkün kılar.

Kask: Diğer bir temel malzeme ise kask tır ve bunun yanında variometre, rüzgar ölçer, uçuş tulumu, uçuş botu ise kullanılan diğer malzemeler arasında yer alır.

Yamaç paraşütünde sağ ve sol olmak üzere iki fren bulunmaktadır ve bu sayede istediğimiz yere çok yumuşak iniş yapma imkanımız bulunmaktadır. Yani çoğu insanın düşündüğü gibi yamaç paraşütü rüzgar nereye eserse oraya değil, siz nereye isterseniz oraya gider.

yamac-parasutu (5)

 

Emniyet

Yamaç paraşütünde yanlış bilinen bazı durumlar vardır. Kazaların sebebi ters rüzgar değildir ve böyle bir durum yoktur. Rüzgar kalkış ve inişte tam karşıdan esecek şekilde kanadımız serilir. Kalkış yaptıktan sonra rüzgarın esme yönü önemli değildir. Kazaların çok büyük oranı olumsuz hava koşulları veya akrobasi gösterilerinde kazalar olmaktadır. İyi eğitim almış bir pilot havayı tanır ve uygun olmayan şartlarda uçuş gerçekleştirmez.


Balık Malzemeleri

Kullanılan malzemeler dahi eğitim, orta seviye, ileri seviye olarak değişmektedir. Diğer bir konu ise yamaç paraşütünde “atlama” terimi kullanılmaz bunu yerine “ kalkış “ terimini kullanırız. Yamaç paraşütünde kalkış yapılır serbest paraşütte ise atlama. Serbest paraşütte “ düşüş ” vardır, yamaç
paraşütünde ise “ süzülüş ” , buda serbest ve yamaç paraşütü arasından basit farklardır.

Yamaç paraşütü asla ve asla kendi kendine öğrenilecek bir spor değildir. Uçmanın verdiği o inanılmaz zevkin tadılabileceği en basit ve ucuz yol olmasına karşın, şayet bilgisizce davranılır ve gerekli tedbirler daha en başından alınmazsa ölümlere bile yol açabilir. Bunun için mutlaka eğitim alınmalıdır. Ülkemizde yamaç paraşütçülüğü eğitimi veren 40’tan fazla üniversite kulübü mevcuttur. Ancak bu kulüplerin sadece kendi öğrencilerine eğitim verdiğini hatırlatalım. Bunun dışında Amerikan Yamaç Paraşütü Birliği üyesi olan Ikarus Havacılık ve Venus Hava Sporları gibi firmalar da bu eğitimi özel olarak vermektedir.

yamac-parasutu (4)

 

Yamaç Seçimi : İlk yapılacak iş iniş yerinin seçilmesidir. Düz bir alan olması şarttır. Çünkü belli bir koşu mesafesi gerekmektedir. Streamer veya windsock koşu pistinin yan tarafına dikilmelidir. Bunlar pilotun görüş açısı içinde olmalıdır. Yamaçta koşu yolunda engellerin olmaması ve uygun bir eğimin olması gerekir çok dik yamaçlar uçuş için uygun değildir. Pilot için uzun bir koşu alanı bulunmalıdır. Türbülanslardan kaçınmak için yamacın karşı tarafında bir tepe olmaması gerekir. Paraşütün serileceği temiz bir yer seçilmelidir.

yamac-parasutu (6)

Kalkış :
Kontroller : Rüzgar önden gelmelidir. Başlangıçta en fazla 30° yandan gelebilir. Tecrübeli pilotlar için 90° olabilir. Son kontroller yapılmalıdır. Kopuk olup olmadıkları, taşlara takılmadıkları kontrol edilir. Kontrol iplerinin en altta ve açık olduğuna bakılır. Kask takılır ve harnesse girilir. Harnessde önce bacak kolonları sonra göğüs kolonları takılır. Bacak kolonları fazla sıkılmaz oturmak için hafif boşluk bırakılır. Kanadın tam ortasında durulur. Genellikle kanatta orta bölümü belirten bir yazı veya işaret bulunur. Kollar yana açılır. Elin içinde kumanda iplerinin bulunduğu halka ve ön kolon olmalıdır. Diğer kolonlar omuzda olmalıdır. Bu pozisyonda koşmaya başlanır.

Dikkat edilmesi gereken, kolonların kollar ile değil göğüs gücüyle itilmesidir. Kanat tam tepeye geldiğinde ön kolonlar bırakılır, böylece elde sadece kumanda ipleri kalır. Kalkış için koşarken kanadın yana doğru eğilmesi halinde, eğik olan tarafa koşulur ve kanat düzeltilir. Ancak kanat düzeldikten sonra koşmaya devam edilir. Bu hususa çok dikkat edin. Koşma çok önemlidir. Havalanıldığı andan itibaren koşu durdurulmaz ve havadayken bile devam edilir. Kalkışta en fazla zorlanacağınız kısım koşma olayıdır. Havalandıktan sonra koşmayı bırakıp harnesse oturmak en sık yapılan hatalardan biridir. Bu hata yaralanmalar veya harnesse zarar gelmesine sebep olur.

Ancak tümüyle havalandıktan sonra harnesse oturulur ve paraşüt kumanda etmeye başlanır. Kanatlar kumanda iplerini çektiğiniz yöne doğru döner. Kalkışta ve inişte rüzgarı öne almak zorunda olmanıza rağmen havadayken rüzgarın yönü önemli değildir.

yamac-parasutu (2)

İniş :
Yere 25-30m kala rüzgar öne alınır ve komut ipleri kullanılmaz. Harness’tan çıkılır ve yere 1-2 m kala fren ipleri sonuna kadar çekilir. Bu harekete “Dinamik Stall” denir. Gerektiğinde ipler ele dolanıp daha fazla çekilmesi sağlanır. Ayak yere değdiği andan itibaren koşmaya başlanır. Koşarken fren iplerini çekmeye devam edin. Kanat arka tarafa yatınca koşma durdurulur ve kanat toplanmaya başlanır. İlk olarak fren ipleri karışmaması için kolondaki çıtçıtlı yerine takılır. “Stall” kelimesi İngilizcede “aniden durma” veya “bozulma” anlamına gelir. Yamaç paraşütünde kullanılan anlamı ise “irtifa kaybetme” ve “düzensiz uçuştur.”

yamac-parasutu (1)

 

Kaynak : on5yirmi5


Balık Malzemeleri